Khi bố mẹ già yếu, gia đình nên bắt đầu từ đâu?
Nhiều gia đình chỉ thật sự nghĩ đến chuyện chăm sóc khi biến cố đã xảy ra. Có khi bố trượt chân trong nhà tắm, có khi mẹ phải nhập viện lúc nửa đêm. Ai cũng vừa lo vừa vội, nên quyết định thường được đưa ra quá nhanh.
Câu hỏi đầu tiên chúng tôi hay nghe là nên giữ người thân ở nhà hay gửi đi nơi khác. Chọn sai ngay từ đầu thì về sau rất khó đổi. Vì vậy, đây là lúc cả nhà nên ngồi lại, bàn bạc thật bình tĩnh.
Theo kinh nghiệm của đội ngũ bên mình, những gia đình lập kế hoạch sớm thường bị động ít hơn hẳn. Chi phí nhờ vậy cũng không bị đội lên bất ngờ giữa chừng. Bạn không cần nắm hết mọi thứ ngay từ đầu. Chỉ cần ghi lại tình trạng sức khỏe và nhu cầu hiện tại của người lớn tuổi, rồi cập nhật dần theo thời gian.
Những khoản nào thường nằm trong ngân sách chăm người già ở nhà?
Nhiều người chỉ hỏi tiền công một tháng là bao nhiêu rồi dừng ở đó. Nhưng tiền công chỉ là một phần của bức tranh. Đó là khoản trả cho người trực tiếp chăm sóc, tính theo giờ, theo ca hoặc theo tháng tùy nhu cầu.
Ngoài tiền công, bạn cần tính thêm phần ăn uống dành riêng cho người cao tuổi. Khẩu phần của người già khác người trẻ, thường cần món mềm, ít muối và giàu đạm. Thuốc men, băng gạc, vật tư y tế và tiền khám định kỳ cũng không thể bỏ qua.
Đây là khoản hay bị quên nhất. Nấu riêng cho người già mỗi bữa nghe thì nhỏ, nhưng cộng cả tháng thường tốn hơn nhiều người nghĩ. Đừng quên ước tính chi phí đi lại mỗi khi người thân cần tái khám.
Chăm tại nhà hay gửi vào viện dưỡng lão: nên nghiêng về đâu?
Môi trường quen thuộc là lợi thế lớn nhất của chăm sóc tại nhà. Người già được ngủ trên chiếc giường cũ, ăn món đã quen và nghe tiếng con cháu quanh mình. Điều đó giúp tinh thần họ ổn định hơn rất nhiều so với việc làm quen một không gian mới.
Về chi phí, tổng số tiền theo tháng của hai hình thức đôi khi không chênh nhau như người ta tưởng. Chăm tại nhà dễ đắt hơn nếu cần người chăm sát giờ cả ngày. Viện dưỡng lão thường tính theo gói cố định nên dễ dự trù hơn.
Nếu người già còn tự đi lại được và chỉ cần ai đó nhắc uống thuốc, chăm tại nhà thường hợp lý. Còn nếu bệnh nền nặng hoặc cần theo dõi y tế liên tục, bạn nên cân nhắc một cơ sở có chuyên môn.
Thuê người chăm theo hình thức nào thì hợp?
Thuê theo giờ phù hợp khi cả nhà đều đi làm cả ngày, chỉ cần có người đến trông và hỗ trợ vài tiếng. Cách này linh hoạt, chi phí tăng giảm đúng theo nhu cầu thực tế.
Thuê người ở cố định lại hợp với người già cần hỗ trợ liên tục, nhất là người khó tự vệ sinh hoặc hay té ngã. Chi phí theo tháng cao hơn, nhưng yên tâm hơn nhiều vì người chăm đã quen việc và quen người bệnh.
Dù chọn hình thức nào, hãy kiểm tra lý lịch, kinh nghiệm và kỹ năng sơ cứu của người được thuê. Nên hỏi trực tiếp xem họ đã từng xử lý tình huống té ngã hay tụt huyết áp chưa, và đã làm thế nào.
Một gia đình tại TP.HCM đã chia ngân sách ra sao?
Chúng tôi từng tư vấn cho một gia đình có bố 80 tuổi, bị tiểu đường và hay chóng mặt. Hai người con đều đi làm xa, nên họ quyết định thuê người chăm theo ca ban ngày.
Khoản cố định gồm tiền công, tiền ăn riêng và thuốc duy trì hằng tháng. Khoản phát sinh gồm khám đột xuất, xét nghiệm và đi lại khi bố cần tái khám. Tách hai nhóm này giúp họ nhìn rõ mình đang tiêu vào đâu.
Gia đình này dành riêng khoảng 10 đến 15% tổng chi làm khoản dự phòng cho ốm đột xuất. Hai anh em chia đều phần đóng góp theo thỏa thuận và ghi rõ trong sổ chi tiêu chung, để không ai thấy thiệt thòi.
Những sai lầm nào khiến chi phí bị đội lên?
Sai lầm đầu tiên là chỉ tính tiền công mà quên thuốc, ăn uống và đi lại. Đến cuối tháng nhìn lại mới thấy tổng chi cao hơn dự kiến rất nhiều, và cả nhà trở nên bị động.
Sai lầm thứ hai là chọn dịch vụ rẻ nhất. Người chăm thay đổi liên tục vừa tốn thời gian làm quen lại, vừa phát sinh chi phí tìm người mới. Đôi khi một người ổn định lại tiết kiệm hơn hẳn.
Sai lầm thứ ba là không ghi thỏa thuận bằng văn bản. Khi mọi thứ đang ổn thì không ai để ý, nhưng khi phát sinh tranh cãi về giờ giấc hay việc ngoài phạm vi, việc giải quyết sẽ rất khó.
Làm sao tiết kiệm mà vẫn giữ chất lượng chăm sóc?
Cách hiệu quả nhất là chia thời gian chăm sóc giữa người thân và người thuê. Ví dụ, buổi tối và cuối tuần do con cháu đảm nhận, ban ngày thuê người. Số giờ thuê giảm xuống mà người già vẫn có người bên cạnh.
Hãy chuẩn bị sẵn một tờ giấy ghi danh sách thuốc, bệnh nền, dị ứng và số điện thoại khẩn cấp. Người chăm mới bước vào nhà nhờ đó xử lý tình huống nhanh hơn nhiều.
Đừng quên rà lại không gian sống. Thảm trơn, dây điện vắt ngang lối đi và nhà tắm thiếu tay vịn là nguyên nhân té ngã rất thường gặp. Mua vài chiếc tay vịn rẻ hơn nhiều so với một lần nhập viện.
Khi nào cần tăng mức hỗ trợ?
Dấu hiệu rõ nhất là người già bắt đầu khó tự vệ sinh cá nhân hoặc khó di chuyển trong nhà. Khi thấy điều này, hãy xem lại gói chăm sóc ngay, đừng đợi đến khi có chuyện.
Người chăm chính trong nhà cũng cần được quan tâm. Nếu họ mất ngủ kéo dài, hay cáu gắt hoặc kiệt sức, đã đến lúc chia bớt công việc cho người khác.
Tham khảo dịch vụ và cách liên hệ
Trước khi quyết định, hãy so sánh báo giá của vài đơn vị với cùng một phạm vi công việc. Để hình dung rõ hơn về mức chi phí và quy trình, bạn có thể xem thêm tại dịch vụ chăm sóc người già tại nhà.
Hãy hỏi rõ thời gian dùng thử, quy định khi cần thay người và cách xử lý khi có sự cố. Những điều này thường quyết định dịch vụ có khiến bạn yên tâm lâu dài hay không.
Đừng bỏ qua đánh giá từ các gia đình đã sử dụng trước đó. Bạn có thể hỏi trực tiếp, hoặc xem thêm thông tin trên website của đơn vị để hiểu cách họ làm việc.
Nếu đang tìm hiểu thêm về không gian sinh hoạt an toàn, có bề mặt ổn định cho người lớn tuổi, bạn có thể tham khảo hướng dẫn kiểm tra độ phẳng và cân bằng của thiết bị có bề mặt chuẩn, để hiểu thêm về tiêu chí đánh giá độ an toàn của một mặt phẳng.
Câu hỏi thường gặp
Chăm người già tại nhà một tháng thường tốn khoảng bao nhiêu?
Con số phụ thuộc vào hình thức thuê, số giờ cần chăm và tình trạng sức khỏe của người già. Bạn nên cộng cả tiền công, ăn uống, thuốc và khoản phát sinh để có con số thực tế.
Nên thuê người chăm theo giờ hay theo tháng?
Thuê theo giờ phù hợp khi nhà vắng người cả ngày. Thuê theo tháng hợp với người già cần hỗ trợ liên tục, vì người chăm quen việc sẽ giúp mọi thứ ổn định hơn.
Làm sao biết người chăm sóc có đáng tin cậy?
Hãy kiểm tra lý lịch, hỏi về kinh nghiệm và kỹ năng sơ cứu, rồi thử làm việc vài ngày trước khi ký hợp đồng dài hạn. Ghi thỏa thuận rõ ràng bằng văn bản cũng giúp bạn yên tâm hơn.
Khi nào nên cân nhắc gửi người già vào cơ sở chuyên môn?
Khi người già có bệnh nền nặng, cần theo dõi y tế liên tục, hoặc người chăm tại nhà không còn đáp ứng nổi. Lúc này cơ sở có chuyên môn sẽ an toàn hơn cho cả hai phía.
Đừng xem đây là bỏ rơi người thân. Đó là lựa chọn để họ được chăm sóc đúng cách hơn trong giai đoạn cần thiết.
Gia đình có được hỗ trợ chi phí chăm sóc không?
Tùy địa phương và hoàn cảnh, một số chính sách hỗ trợ người cao tuổi có thể áp dụng theo quy định hiện hành. Bạn nên hỏi trực tiếp cơ quan có thẩm quyền ở địa phương để biết điều kiện chính xác.
Nếu gia đình cần tư vấn riêng cho trường hợp của mình, hãy liên hệ để đội ngũ bên mình trao đổi kỹ hơn về nhu cầu, ngân sách và lựa chọn phù hợp nhất.